18/4/2009 - İLKÇAĞ UYGARLIKLARI

İLKÇAĞ UYGARLIKLARI

Önemli Özellikleri

·      Uygarlıklar Çin, Hint, Mezopotamya, Mısır, Yunan, Ege Adaları ve Güney Avrupa'da ortaya çıkmıştır.

·      Zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle ırmak ve deniz kıyı­larında kurulmuştur.

·      Günümüz uygarlıklarının temelleri bu dönemde atılmıştır.

·      Tek tanrılı (semavi) dinler ortaya çıkmıştır.

·      Kölelik en yaygın insan gücünü kullanma yönte­mi olmuştur.

·      Demokrasilerin ve cumhuriyet rejiminin ilk örnek­leri bu dönemde görülmüştür.

ÇİN UYGARLIĞI

·      Çin dünyanın en uzun tarihine sahip devletlerindendir. Çin'de ilk uygarlık Çov (Chou) hanedanı tarafın­dan kurulmuştur. M.Ö. 2000 Çin'de birlik sağlanmıştır.

·      Temelinde Türk, Moğol, Tunguz ve Tibetlilerin et­kisi vardır.

·      Araba, Tunç ve çömlek yapımını Türklerden öğ­renmişler, Türk askerlik sisteminden etkilenmiş­lerdir.

·      Maden az olduğu için porselen sanatı oldukça ilerlemiştir.

·      ipek ve ipek böcekçiliği alanında ilerlemişlerdir.

·      M.Ö. XIV. yüzyılda yazıyı kullanmaya baş­lamışlardır.

·      M.Ö. XI. yüzyılda mürekkebi bulmuşlar ve ya­zılarını ipek üzerine yazmışlardır. M.Ö. 105 yı­lında kağıdı icat eden Çinliler, M.S. 650 yılında ise tahta baskı kalıpları ile ilk matbaayı kur­muşlardır.

·      Barut ve pusula Çinliler tarafından icat edilmiştir.

·      Tao, Lao-çe, Konfiçyüs ve Budizm en yaygın din­lerdir.

·      Halk soylular ve köylüler olmak üzere ikiye ayrılır.

·      Budizm tapınakları ve Çin Şeddi, Çin'e ait dünya­ca ünlü eserlerdir.

·      Asya kıtasının Paleolitik Döneme ait en eski in­san fosilleri Çin'de bulunmuştur.

·      Neolitik devirde tarıma dayalı bir kültür oluşmuş­tur. (M.Ö. 4000)

HİNT UYGARLIĞI

Hindistan kıta yarımadası birçok nehir ve dağ silsilesi ile birbirinden ayrılması ve tarih boyunca pek çok isti­lacı kavimlerin yerleştiği bir bölge olması nedeniyle birbirinden bağımsız pek çok kültürün oluşmasına ne­den olmuştur. Bu yüzden sürekli ve güçlü bir Hint dev­leti kurulamamıştır.

Hindistan'a yerleşen ari kavimler özlerini yitir­memek için 'Kast' sistemini meydana getirmişler­dir. Kast sistemi, zaten aralarında din, dil, ırk bağı olmayan Hint halkı arasında kapanmaz uçurumlar meydana getirmiştir.

Kast Sistemi

Babadan oğula geçen bir meslek gruplaşmasıdır. Bu sistemde herkes babasının mesleğini devam ettirmek zorundadır. Daha aşağı kastlarla akrabalık kurulamaz ve evlenilemez.

Kastlar Dört Gruba Ayrılır,

1.    Din adamları (Brahmanlar)

2.    Soylular ve askerler (Kşatriyalar)

3.    Tüccar.çiftçi ve zanaatkarlar (Vaysiyalar)

4.    İşçiler (Südralar)

Kast dışı kabul edilen kölelere Paryalar denilmiştir.

Hindistan'da eski inançlar "Veda" denen kitaplarda toplanmıştır. Brahmanizm, Budizm, Taoizim vb. dinler yaygındır. Kast Sistemi, Gaznelilerin Hindistan'ı fet­hetmesi ile son bulmuştur.

·      Din olarak Veda, Brahmanizm, Hinduizm, Bu­dizm, Hıristiyanlık ve Müslümanlık yaygındır.

·      Hint kültürü (su = Akua) merkezlidir.

İRAN UYGARLIĞI

İran'da ilk medeniyet eserleri, M.Ö. 3000'lerde görül­müştür. Arya kavimlerinden Medler, M.Ö. 550'li yıllara kadar İran'a, hâkim oldular. Bu tarihlerden başlayarak İran’a Medleri yıkan Persler hâkim oldu. Pers Uygarlığı­na ise M.Ö. 330'larda Makedonyalı İskender son verdi.

·      Persler Hindistan'dan Tuna'ya, Karadeniz'den Kızıldeniz'e kadar olan geniş bir sahaya hakim olmuşlardır.

·      Bilinen ilk posta teşkilatını kurdular.

·      Ege'den İran'a uzanan ve "Kral Yolu" adını alan ticaret yolunu aktif hale getirdiler.

·      Mimaride Mezopotamya, Mısır ve Anadolu Uy­garlıklarımdan etkilenerek, kendilerine ait bir tarz geliştirdiler.

·      Pers Devleti krallıkla yönetildi.

·      Kral, ülkeler kralı ya da krallar kralı (Şehin Şah) diye anılırdı.

·      Persler Hindistan'dan Tuna'ya, Karadeniz'den Kızıldeniz'e kadar olan geniş bir sahaya hakim olmuşlardır.

·      Bilinen ilk posta teşkilatını kurdular.

·      Ege'den İran'a uzanan ve "Kral Yolu" adını alan ticaret yolunu aktif hale getirdiler.

·      Mimaride Mezopotamya, Mısır ve Anadolu Uy­garlıklarımdan etkilenerek, kendilerine ait bir tarz geliştirdiler.

·      Pers Devleti krallıkla yönetildi.

·      Kral, ülkeler kralı ya da krallar kralı (Şehin Şah) diye anılırdı.

·      Kralın yanında söz sahibi olan bir danışma kuru­lu vardı.

·      Devlet, satraplıklara (eyaletlere) ayrılmış ve satraplıklar, merkezden atanan valiler tarafından yö­netilmekteydi. Bu uygulama devletin merkezi oto­ritesini güçlendirmiştir. İranlılar, Zerdüşt dinine inanırlardı.

·      Persler Ön Asya'da çivi yazısını kullanan son uy­garlıktır.

MISIR UYGARLIĞI

·      Nil Nehri deltasında, M.Ö. 3000 yıllarında başla­yıp M.Ö. 333 Makedonyalı İskender'in istilasına kadar yaşamış bir uygarlıktır.

·      Mısırın etrafı çöl ve denizlerle çevrili olduğu için di­ğer uygarlıklardan çok az etkilenmiştir. Mısır önce­leri nom (nomos) denilen küçük şehir devletlerin­den meydana geliyordu. Ülkedeki siyasi birlik M.Ö. 3000'lerde kral Menes tarafından sağlanmıştır.

·      Coğrafi konumu gereği çevre uygarlıklardan etki­lenmeyen Mısırlıların yüksek bir uygarlık oluştu­rabilmeleri iki önemli nedene dayanmaktadır. 1. Nil Irmağı,   2. Dinsel inanış

·      Devletin sınırları Anadolu'dan Sudan'a kadar uzanmıştır. M.Ö. 1280 yılında Hititlerle yaptıkları 16 yıllık savaşı sona erdiren Kadeş Antlaşması, tarihin bilinen ilk yazılı antlaşmasıdır.

·      Devlet, firavun denilen tanrı - krallar tarafından ida­re edilirdi. Bu yöneticilerin yetkileri sınırsızdı.

·      Mısırlılar öldükten sonra dirilmeye inandıkları için ölülerini mumyalamışlar, eşyaları ile anıt mezarlara gömmüşlerdir. Firavun mezarlarına "Piramit", çok daha küçük olan halk mezarlarına da "masta-ba" denirdi.

·      Bugün kullandığımız Miladi Takvim ilk kez Mısırlı­lar tarafından icat edilmiştir (Güneş Takvimi). Nil nehrinin taşma zamanlarını önceden hesaplaya­bilmek için güneş yılı esasına dayalı (365 gün, 12 ay ve 3 mevsime göre) takvim düzenlenmiştir.

·      Ekonomi, tarım, ticaret ve mimarinin gelişmesine rağmen, tanrı-kral anlayışı nedeniyle hukuk geliş­memiştir.

·      Mumya sanatı, tıp, eczacılık, geometri bilimleri gelişmiş, "Pi sayısı" bulunmuştur.

·      En büyük mimari eserleri Keops, Kefren ve Mikerinos piramitleri ile Amon tapınaklarıdır.

·      Mısır Piramitleri köle çalıştırılarak inşa edilmiştir.

·      Mısırlılar 24 harflik hiyeroglif olarak bilinen bir yazı türü kullanmışlardır. Yazılarını papirüs adı verilen bitki liflerine yazmışlardır.

·      Mısır halkı memurlar, katipler, rahipler, askerler, şehirliler, köylüler ve köleler olarak sınıflara ayrı­lırdı.

www.tarihogretmeni.net