KITALAR
• 510 milyon km2 yüzölçümüne sahip olan dünyamız kara ve denizlerle kaplıdır.Yeryüzünün %29’u karalarla, %71’i de denizlerle kaplıdır.Bu oran yarım kürelerde değişkendir. KYK’de karalar %39, GYK’de ise %19’dur.
Kendisine bağlı yakın adalarla birlikte etrafı deniz ve okyanuslarla kaplı kara parçalarına kıta denir. Dünyamız 7 kıtadan oluşur. Bunlar büyüklüklerine göre Asya, Afrika, K. Amerika, G. Amerika, Antartika, Avrupa, ve Okyanusya’dır.
Bu kıtalardan Asya-Avrupa-Afrika Eski Dünya Kıtaları olarak bilinir.
ASYA KITASI
• 44 milyon km2 ile Dünyanın en büyük kıtasıdır. Ural Dağları ile Avrupa’dan, Kızıldeniz ve Süveyş kanalı ile Afrika’dan ayrılır.
• Ortalama yükseltisi 1000 m civarındadır. Kıtanın ve aynı zamanda dünyanın en yüksek zirvesi EVEREST (8848 mt. ) Himalayalar üzerinde yer alır. Çin-Nepal sınırındadır.(Dünya'nın çatısı olarak adlandırılır.)
• Kıtanın orta ve kuzey kesimlerinde geniş düzlükler bulunur. Sibirya, Tarım Havzası, Gobi Çölü, Mezopotamya Ovası... gibi.
Pamir Yaylası, Himalayalar üzerinde Dünya'nın en yüksek platosudur. (5000m)
• Turfan Havzası dünyanın en alçak havzasıdır. (-154 mt. ) (Orta Asya’da)
• Kızılkum, Karakum, Taklamakan, Gobi, Tar, Rubul Hali, Nüfud, Deşt-i Lut, Deşt-i Kebir gibi büyük çöller vardır.
• Muson iklimi: Güney Asya'da Ekvatoral iklim: güneydeki adalarda
.Çöl İklimi: Arabistan, Iran ve Orta Asya'da oldukça etkilidir.
.Step ve Sert Karasal İklim:Asya'nın iç-orta kesimlerinde etkilidir.
.Tundra: 60° Kuzey paralelinin kuzeyinde görülür.
• Lena, Yenisey ve Obi Kuzey Buz Denizine, İndus, Ganj ve Brahmaputra Hint Okyanusu’na Seyhun, Ceyhun Aral Gölü'ne, Mekong Güney Çin Denizine, Fırat ve Dicle Basra Körfezi'ne Sarırmak, Gökırmak ise Büyük Okyanusa dökülen önemli akarsulardır.
Dünyanın en büyük gölü Hazar Denizi ve en derin gölü Baykal Asya kıtasındadır.
• Amerika ile birbirine en çok yaklaştığı yer kuzey doğuda Bering Boğazıdır.
• Dünya nüfusunun yarısından fazlasını barındırır.
• Dünyanın en yoğun depremlerinin görüldüğü bölgedir.(Hindistan Japonya)
• Dünya nüfusunun %60’ı Asya’da yaşar.
AVRUPA KITASI
• Yükseltisi en az olan kıtadır. Böylece akarsular denge profiline yaklaşmış ve üzerinde taşımacılık yapılabilir.
• Kutba yakın yerlerde (Norveç-Finlandiya-İsveç) buzul şekilleri yaygındır.
• Akdeniz iklimi güneyde kıyı kesimlerinde, Okyanusal iklim batıdaki kıyılarında, Karasal iklim iç kesimlerde ve Tundra iklimi Kuzeyinde görülür.
• Nüfus artışı en az olan kıtadır.
• Yüz ölçümümün az, sanayileşmenin fazla olmasından dolayı nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu kıtadır.
• Volga Hazar Denizine, Don, Dinyeper ve Tuna Karadeniz'e dökülür. Sen ve Ren Atlas Okyanusuna, Po Akdeniz'e dökülür.
AFRİKA KITASI
• 30 milyon km2 lik yüzölçümü ile Dünyanın ikinci büyük kıtasıdır.
• Kıtanın büyük kısmı Tropikal kuşakta yer alır.
• Ekvatorun kuzey ve güneyinde yer aldığından yaz ve kış mevsimlerini beraber yaşar.(kuzeyde yaz güneyde kış)
• Hem kuzey hem de güneyinde Akdeniz iklimi görülür.
• Afrika kıtası geç tanınan bir kıtadır. (Sebebi; Çöl alanların ve ekvatoral alanların geniş yer tutmasıdır.) Bu özelliğinden dolayı Karanlık Kıta olarakta bilinir. Ayrıca
• En geniş alanlı havzasını Kongo Havzası oluşturur.
• Kıta' nın en önemli akarsularını: Nil, Kongo, Nijer, Senegal ve Zambezi nehirleri oluşturur. Kıta' nın en uzun nehri Nil' dir. (6600 km. ) Dünya' da, Misisipi' den sonra 2. uzunluğa sahiptir.
• Su toplama havzasının genişliği ve debisinin yüksekliği bakımından Kıta' nın en önemli akarsuyu Kongo' dur. Dünya' da Amazon Nehri' nden sonra 2. sıradadır.
• Nüfus artış oranının en fazla olduğu kıtadır. Nüfus sayımlarında hata oranının en yüksek olduğu kıtadır.
• Sıcak kuşak iklimleri (Ekvatoral ve savan) etkilidir. Kuzeyde Büyük Sahra, güneyde Kalahari çöl iklimlerinin görüldüğü yerlerdir.
• Kuzey kesimlerinde çöl ikliminden dolayı nüfus yoğunluğu azdır.
• Altın ve fosfat, elmas bakımından en zengin kıtadır.
• Nil, Nijer, Kongo, Zambezi önemli akarsulardır.
OKYANUSYA KITASI(AVUSTRALYA)
• Ekvator ile 45derece Güney paraleli arasında 9 milyon km2 ile en küçük kıtadır.
• Birçok adadan oluşan bu kıtanın en büyük kara parçası Avustralya'dır.
• Akdeniz (güneyinde), Savan (doğusunda), Çöl (Orta kesimlerde) iklim görülür.
• En fazla koyun ve yün üreten kıtadır.
AMERİKA KITASI
• 80derce Kuzeyden 56derece güneye kadar uzanır.
• 1942’de keşfedildiğinden Yeni Dünya Karası denir.
• Kuzey ve Güney Kutup noktasına en yakın olan kıtadır.
• Güney Yarım Küre' de en fazla kara parçasına sahip olan kıtadır.
• And dağları kuzey güney uzantılı bir şekilde Amerika kıtasını boydan boya kateder.
• Dünyanın en uzun ve en fazla su taşıyan ırmakları buradadır.(Kuzey Amerikada Missisipi ,Güney Amerika'da Amazon)
• Kıta' da Muson İklimi haricine bütün iklim tipleri ve kuşakları görülür. Ekvatoral, Savan, Akdeniz, Karasal Tundra iklimleri görülür.
• Kıta'nın ve Dünya'nın en uzun nehrini Missisipi oluşturur.
• Tarım faaliyetlerinde; ürün çeşitliliği ve zirai sistem çeşitliliği en fazla olan Kıta' dır.
• Kıta nüfusunun büyük kısmı doğu kıyılarda yoğunlaşmıştır.(Avrupa ile ilişkilerin yoğun olması)
• Petrol, demir, kömür, bakır ve kükürtte dünyanın birincisidir.
ANTARTİKA KITASI
• Buzullarla kaplıdır.
• Yerleşik hayat yoktur.
http://www.cografyaciyiz.com/
|
