18/1/2009 - KÜRESEL İKLİM BAŞKALDIRISININ BOYUTLARI

KÜRESEL İKLİM BAŞKALDIRISININ BOYUTLARI
  (Stern Raporu'ndan)

DÜNYA İKLİMİ SÜRATLE DEĞİŞİYOR

Birçok karşı konulması mümkün olmayan bilimsel kanıt, iklim değişiminin çok ciddi ve acil ele alınması gereken bir mesele olduğunu ortaya koymaktadır. Dünya'nın iklimi, çok süratli değişiyor. Temel sebep ise insanlığın aktivitesi sonucu, Sera gazlarının artmış olmasıdır.

İklim modellerinin büyük çoğunluğuna göre, endüstri öncesi sera gazları düzeyleri, iki katına çıkarak, yeryüzünün sıcaklığında 2-5°C artışa neden olacaktır. Sera gazlarının bu düzeye gelmesi, 2030-2060 yılları arasında bekleniyor.

SICAKLIK 5ºC'DEN FAZLA ARTABİLİR

Ve bu 2-5ºC lik artış, son buzul çağı ile şu an içinde bulunduğumuz çağ arasındaki sıcaklık farkıyla boy ölçüşebilecek bir sıcaklık artışı. Bir takım araştırmalar ise sıcaklığın 5°C'den daha da fazla artacağını söylüyor.

Son iklim projeksiyonlarına göre; eğer yıllık sera gazları emisyonu(miktarı), bugünkü seviyesini devam ettirirse yoğunlaşma, 2100 yılında endüstri öncesi düzeyin 3 katına çıkacak ve Dünya'nın 3-10°C ısınmasına sebep olacaktır. Bazı iklim değişimlerinin etkisi, yalnız başına daha fazla sera gazı salınımını tetikleyip ısınmayı artırabilir.

Yüksek sıcaklık, bitkilerin ve toprağın, atmosferden daha az karbon (C) emmesine, kutup bölgesindeki donmuş toprak katmanının (permafrost'un) çözülmesine ve büyük miktarlarda metan salınmasına sebep olur.

Uzak geçmişte yaşanan ısınma etkileri, analiz edildiğinde geri beslemenin, ısınmayı fazladan 1-2 °C daha artırdığı görülmüştür.

Isınma, su döngüsünü şiddetli bir şekilde etkileyerek, su kıtlıkları ya da su bolluğu; kuraklık ya da sellerin kuvvet bulmasına sebep olur.

KITLIKLAR, TAYFUN VE KASIRGALAR

                

Yağışlar, yüksek enlemlerde artış gösterirken, her iki yarımkürede, Akdeniz iklimine benzer iklim özelliklerine sahip bölgelerde, çok belirgin düşüşler olacak. İlk tahminler, %1 oranında kıtlık görülen bir kara parçasında, bu oranın yüzyılın sonunda, %30'a çıkacağını göstermektedir. Diğer bölgelerde, daha ılık hava ve daha ılık okyanuslar yüzünden, çok daha şiddetli fırtınalar görülecektir. Özellikle de tayfun ve kasırgalar etkin olacaktır.

DÜNYANIN ISINMASI SONUCU

Dünya'da ısı dağılımındaki bozulma, okyanus ve atmosfer dolaşımını bozacaktır. Bu bozulma, bölgesel hava şartlarında, ani ve büyük ölçekli değişimlere sebep olacaktır.

Eğer Grönland ve Batı Atlantik buz katmanı, geri dönüşümsüz olarak çözülürse, deniz seviyesi 5-12 metre artacaktır.

            

DÜNYA, 1900'DEN BERİ 0,7 DERECE ISINDI

Bilim adamlarının beklediği gibi küresel anlamda yüzey sıcaklığı, geçtiğimiz yüz yılda yükseldi. Son 30 yılda ise küresel ısınma öyle hızlı ve devamlı bir şekilde arttı ki; her 10 yıla 0,2 derecelik artış düştü. Bunun sonucunda şunu söyleyebiliriz: 12000 yıl önce başlayan ve şu an devam eden buzul çağları arası dönemde, neredeyse en yüksek sıcaklığa ulaşmış bulunuyoruz. Kayıtlara geçen en sıcak 10 yıl, 1990'dan sonra yaşandı. Birçok fiziksel ve biyolojik sistemde değişimin ilk işaretleri görüldü. Son 30- 40 yıldır birçok tür, her 10 senede 6 km kuzeye hareket ediyorlar. Mevsimsel olaylarda da değişim var. Erken yumurtlama ve erken çiçek açma gibi.

"YERYÜZÜ SİSTEMİNDEKİ DEĞİŞİMLER" KÜRESEL ISINMAYI DAHA DA TETİKLER

• Bitkiler ve ormanlar için döllenme-verimlilik görevi yapan karbondioksitin(CO2), karalar tarafından emiliminin zayıflaması.
• Okyanuslar tarafından karbondioksit(CO2) emiliminin zayıflaması.
• Suyla dolu alçak bölgelerden ve kömür kaynaklarından metan salınması. Kutup toprağının (permatrostun) çözülmesi.
• Okyanus altındaki kaynaklardan, metan salınımı gibi olaylar, küresel ısınmayı beklenenden çok daha fazla artıracaktır.

BÜYÜK ÖLÇEKLİ DEĞİŞİMLER VE BÖLGESEL ETKİLER

• Genel olarak yüksek enlemler ve kara iklimine sahip bölgelerdeki insanlar, sıcaklık artışını, küresel ortalamaya göre daha fazla hissedecekler.
• Yağış miktarındaki değişimler ve normal dışı hava olayları, ısınmanın tek başına oluşturduğu etkiden çok daha şiddetli etkilere sebep olacaklardır.
• İklim değişikliği, Atlantik termohalin döngüsünü zayıflatarak, ya hem Avrupa'da, Kuzey Amerika'nın doğusunda, kısmi bir denge oluşturacak ya da normal dışı bir olay gelişerek ciddi bir soğumaya neden olacaktır.
• Deniz seviyeleri yükselmeye devam edecek, fakat, eğer Grönland ve Batı Antartik buz katmanları geri döndürülemez biçimde çözülmeye başlarsa, deniz seviyesinde çok büyük artışlar görülecektir. 

RAPORUN AMACI NEDİR?

Bu raporda, iklimdeki fiziksel değişimlerin, Dünya'da yaşayan insanları ve yaşama şekillerini nasıl etkileyeceğini tanımlamaya çalıştık. Daha sıcak bir Dünya, daha yoğun su döngüsü ve yükselen deniz seviyeleri, zenginliğin, refahın, su kaynaklarının, gıda üretiminin, insan sağlığının, karaların, çevre şartlarının birçok belirleyicisini değiştirecek.  Başlangıçta ısınma, (1-2 °C ) yüksek enlemler için geçici fayda sağlayabilir. Fakat daha yüksek sıcaklıklarda etkiler giderek daha şiddetli hale gelecektir. (3-4 °C) sıcaklıkların artmasıyla tek tek her alanda bir takım zararlar meydana geleceğinin bazı kanıtları olmasına rağmen, asıl en güçlü sonuçlar, bu 'zarar gören öğelerin' birbiriyle etkileşime girip, yükselen sıcaklığın etkilerini daha da artırmasıyla ortaya çıkacaktır. Mesela daha sıcak bir Dünya'nın yüzeyi de çok keskin bir şekilde zarar görecek. Bundan dolayıdır ki daha sıcak okyanus sularının oluşturacağı fırtına potansiyeli, Dünya yüzeyinin iyice hassas hale gelmesini ve bu iki etkinin birleşmesiyle rüzgâr hızlarını artıracaktır.

Bir yandan da bilim, gün geçtikçe şunları söylüyor: Yüksek sıcaklıklar, ani ve büyük ölçekli değişimleri getirebilir. Bu değişiklikleri öngörmek hala çok zordur. Ancak onların sonuçları, çok yıkıcı olabilir. Zira büyük ölçekli değişimler, nüfus hareketlerini ve küresel güvensizliği tetikleyecektir.

SONUÇ

Fakir olan ilk vurulacak ve en şiddetli şekilde vurulacaktır. Birçok gelişen ülkede, tarım üretiminde en küçük sıcaklık farkları, bile çok kritik rol oynuyor.
İnsani sonuçlar ise çok daha dramatik olabilir. Öncelikle, sahra altı Afrika'da milyonlarca insan sıtma, gıdasızlık, ishal ve bulaşıcı hastalıklar yüzünden ölecektir. Gelişmiş ülkeler için başlangıçta faydalı gibi görünen ısınma, kısa ömürlü olacaktır. Bu ülkelerde ortaya çıkan karşı hareket; çok kesin etkileriyle kasırgalar, seller ve sıcak dalgaları gibi olağandışı olaylarla gecikmeksizin gelecektir.

DÜNYA'DA ARTAN SICAKLIĞIN MUHTEMEL SONUÇLARI(Stern Raporu'ndan)
Sıcaklık artışı	Su	Yiyecek	Sağlık	Kara	Çevre	Ani ve büyük değişiklikler
1ºC	And dağlarındaki küçük buzullar tamamen kaybolur.50 milyon kişi için susuzluk tehdidi ortaya çıkar.	Ilıman bölgelerde tahıl hasılatı bir miktar artar.	Her yıl en azından 300 000 insan iklime bağlı hastalıklardan ölür(ishal,sıtma,kötü beslenme).Yüksek enlemlerde(Kuzey Avrupa,Amerika) kış ölüm oranlarında azalma..	Kutuplardaki donmuş toprak tabakası çözülerek Kanada ve Rusya'nın bir bölümündeki bina ve yollara zarar verir.	Kara türlerinin en az %10'unun nesli tükenme tehlikesi altına girer.Mercan resiflerinin %80'i ağarır.	Atlantik termohalinin döngüsü zayıflamaya başlar.
2ºC	Güney Afrika ve Akdeniz'deki bazı hassas bölgelerde su kaynaklarında %20-30 oranında azalma..	Tropikal bölgelerde ürün veriminin keskin düşüşlere uğraması (Afrika'da %5-10)	Afrika'da 40-60 milyon insan sıtmaya yakalanır.	Sahilde yaşayan 10 milyondan fazla insan her yıl sel felaketine maruz kalır.	Türlerin %15-40'ının nesli tükenme noktasına gelir.Arktik türlerin büyük ihtimalle nesli tükenir.(Kutup ayısı ve Ren geyiği dahil)	Grönland buz tabakası geri döndürülemez biçimde çözülür.Deniz seviyesi tüm dünyada 7 m yükselir. Atmosferde muson gibi ani sirkülasyonlar gelişir. Batı Antartika buz tabakası çökebilir. Atlantik termohalin dolaşımı çökebilir.
3ºC	Güney Avrupa'da her 10 yılda bir kuraklık tehlikesi yaşanır.1-4 milyar insan su sıkıntısı çekmeye başlar.	150-550 milyon veya daha fazla insan açlık tehlikesiyle yüzyüze gelir.Yüksek yerlerde tahıl ürünleri en yüksek verimine ulaşır.	1-3 milyon insan gıdasızlıktan ölür.	Sahilde oturan 1-170 milyon insan her yıl sel felaketine maruz kalır.	%20-50 arası tür neslinin tükenmesi tehlikesiyle karşı karşıya gelir. (%25-60 memeliler, %30-40 kuşlar, %15-70 Güney Afika'daki kelebekler) Amazon ormanları yokolmaya başlar.
4ºC	Güney Afrika ve Akdenizde %30-50 oranında su kaynaklarında azalma ..	Tarım ürünlerinde Afrika'da %15-35 oranında azalma ve tüm dünyada verim düşmesi..	Afrika'da 80 milyon insan sıtmaya maruz kalır.	Sahildeki 7-300 milyon insan sel felaketine maruz kalır.	Arktik tunduranın yarısı yok olur.Dünya tabiatının nerdeyse yarısı kaybedilmiştir.
5ºC	Himalayalar'daki büyük buzullar yokolarak, Çin nüfusunun dörtte birini ve milyonlarca hintliyi etkiler.	Okyanus asiditesi artarak deniz ekosistemini ciddi şekilde bozar.Balık stokları erir.		Deniz seviyeleri yükselerek Londra,Tokyo, Florida,Newyork gibi şehirleri tehdit eder.
5ºC'den fazla	NOT:Bu tablo ısınmanın değişik derecelerdeki etkisini tasvir etmektedir.Eğer dünyanın ortalama sıcaklığı 5ºC ve 6 ºC'den fazla artarsa emisyon büyüyecek ve pozitif geribesleme, sera gazlarının ısıtma etkisini artıracaktır.Bu ölçekte bir küresel ısınma son çağdan günümüze kadar gerçekleşen ısınmaya denktir ve bu çok büyük ölçekte bozulma ve nüfus hareketini tetikleyebilir.Böyle sosyal grup etkileri yıkıcı olabilir fakat günümüzdeki modellerle bunları tahmin edebilmek çok zordur.Çünkü bu insanlığın tecrübesi haricindedir.